Sign up with your email address to be the first to know about new products, VIP offers, blog features & more.

Türk internetinin yeni kırılma noktası ve Melekler ve Şeytanlar döneminin başlangıcı

Dört ila alti senede bir internet pazarlarinda kirilma noktalari yasanir. Her zaman heyecanla izledigim Türk eTicaret pazari yeni bir kirilma noktasina dogru hizla yol almakta.

Son kirilma noktamiz 2006 senesiydi. Toplam internet kullanicilarinin orani %25i gecmesiyle, Google, eBay ve baska yabanci sirketler Türk pazarina girdiler. Bazilari dogrudan ofis actilar (Google), bazilari yatirim yaptilar ve mevcut bir yapinin sahibi veya bir parcasi oldular (ticketmaster, eBay), bazilari ise servislerini türkceye cevirdiler (yahoo!). O zaman yurtdisindaydim ve oradaki bakis acisinin icindeydim… %25 internet kullanici orani o kadar büyük bir rol oynuyordu ki, büyük oyuncularin hepsi yapmalari gereken hareketi yapiyordu. Türkiye’deki oyuncular bu gelismenin farkinda degildi. Tabii bu sonradan hizlica degisti.

Yeni kirilma noktasinin süreci 2010 senesinde basladi. Türkiye internetinde degisik dinamikler birlesti veya gerceklesmek üzere:

1. Yabanci Yatirimcilar

Türk pazarinin ileriki potansiyelinin artik farkinda olmayan yabanci bir yatirimci yok. Türkiye’nin ismi Brezilya ve Rusya ile birlikte, yatirim yapilmasi gereken 3 ülkeden biri olarak aniliyor. Bu yabanci yatirimci tarafi. Bu konuyla ilgili cok yazildigindan, daha fazla uzatmiyorum.

2. Türk Yatirimcilar
Türkiye’de melek yatirim aglari ve melek yatirimcilar sistematik bir sekilde ön plana cikiyor. Daha evvel de tek tük melek yatirimci tabii vardi ama artik bakis acisinin net bir sekilde degistini görüyorum. Öncelikle melek yatirimcilar organize oluyorlar. Galata Business Angels veya eTohum Yatirim Fonu ilk ve cok önemli “sistematik” adimlar. Herseyin organize edilmesi ve oturmasi biraz daha zaman alacak ama artik Türkiye’de “early stage seed capital” sunabilen kurumsal yapilar mevcut. Ic pazardaki en büyük eksiklerimizden birini telafi etmeye basliyoruz. Genelde ülke icinde bir yatirim bulunduktan sonra, ikinci adimda daha büyük bir yatirimi yurt disindan bulmak nispeten daha kolay oluyor.

3. Rekabet düzeyi
Bu Türkiye’yi diger ülkelerin cogundan cok daha farkli kilan bir unsur. “Biz biliyorduk” diyebiliriz ama baskalari görmedikleri sürece inanmiyorlardi. Örnek olarak grup satin alma pazarina bakalim. Su an iki düzinenin üstünde grup satin alma sirketi bu pazarda mücadele veriyor. Bu inanilmaz bir sayi. Benzeri sayi dünyada sadece Brezilya’da var. Iki düzine! ve bunlarin hicbiri 7-8 aydan daha eski degil. Tabii ki pazarin %70i üc büyükler tarafindan paylasiliyor (Grupfoni, Sehirfirsati ve Grupanya) ama holding olsun, bireysel girisimci olsun, herkes kendini bu deryanin icine atiyor. Muhtesem bir gelisme.

4. . Uygulama hizi
Yeni birsey ciktiginda Türkiye’de uygulanmasi (“copy cat”), eskiden 1-2 sene veya daha fazla aliyordu. Genelde yurtdisindaki gelismeleri takip eden insanlarin sayisi cok azdi. Simdi ise tam tersi söz konusu. Grup satin alma sirketleri buna güzel bir örnek. Bir daha ki internet patlamasina hazir bir ülkeyiz. Bu sefer sadece bir kac hafta icinde ilk örneklerini ülkemizde görecegiz.

Bu dört gelismenin hepsine gectigimiz aylarda sahit olduk. Diger altyapi avantajlari (kredi kart kullanim orani, gelismis lojistik aglari, hizli baglantilar orani vs.) ile beraber; Türkiye gözde bir internet ülkesi olmaya devam ediyor. Ama bu saydigim dört gelismenin toplami Türk internetini yeni bir kirilim noktasina yaklastiriyor ama daha bir sonraki gelisme düzeyine gecirmiyor. Eksik olan iki unsurun tamamlanmasi gerek. Ve asil olay burada:

5. Ödeme sistemleri
Türk internetinin ödeme sistemleri bugüne kadar kredi karti ve havale’ye bagli. Yani sanal POS büyük bir rol oynuyor. Yeni kurdugunuz bir internet sirketi icin bir sanal POS basvurusu yaptiysaniz, bunun uzunca ve bankalarin yönettigi bir sürec oldugunu kolaylikla anliyorsunuz. 2011’de burada degisiklikler olacak. Birincisi, Paypal (en nihayet) Türkiye’de ofisiyle, satis ekibiyle ve Türk bir Genel Müdür ile Ocak’ta faaliyete basliyor. Ikincisi, Paypal’i izleyen diger alternatif ödeme sistemleri pazara girmeye hazirlaniyor. Daha rekabetci bir pazara kavusacagiz, dogal olarak rekabet fiatlara yansiyacak. Tüm internet sirketleri kazanacak. Tüketiciler kazanacak.

6. Exit olanaklari
Hep yazdim: bir ülkede exit olanaklari ne kadar kuvvetli ise girisimcilik ve yatirimlar da o kadar güclü olur. Herkes daha kuvvetli bir sekilde odaklanir, cok daha büyük paralar dönmeye baslar. Türkiye’nin en zayif oldugu bölge. Yumusak karnimiz. Simdiye kadar Türkiye’de degerlemesi 50 milyonu Amerikan dolarini gecen bir internet yatirimi gerceklesmedi. Yurtdisindan baktiginizda, bunun cok düsük oldugunu görürsünüz. Brezilya’da cogumuzun daha duymadigi Buscapé isimli site bu sene 325 milyon dolara el degistirdi. Rusya’da bir cok örnek mevcut. Ruslar zaten kendileri (Digital Sky Technologies) artik global bir yatirimci kivamina geldiler. Facebook ve Groupon‘a yaptiklari yatirimlardan sonra DST‘yi tanimayan kalmadi. Brezilya ve Rusya’ya akan paralar, kurulan sirketlerin mevcut sermayesi vs. Türkiye’nin en büyük internet sirketlerinden daha büyük. Durum böyle olunca, daha hizli gelismemiz icin gerekli olan yurtici ve yurtdisi büyük yatirimlar piyasada yok. Simdiye kadar. Artik Türkiye’de exit olanaklari konusunda yeni bir dönemin kapi esiginde. 2011 senesinde en azindan iki tane, belki üc tane 100 milyon dolar üstü exit’e sahit olacagiz. Bu gerceklestiginde, yeni kirilma noktasina ulasmis olacagiz. Daha hizli, daha büyük, daha cok kuvvetli oyuncunun icinde oldugu bir pazar olacagiz. Herkes cok heyecan duyacak.

Benim acimdan 2006’dan beri ilk defa yeni bir kirilma noktasina yaklastik. Gerekli olan alti gelismenin dördü gerceklesti, ikisinin de gerceklesmesine az kaldi.

Son olarak bir konuya daha deginmek istiyorum. Su an herkes elele, internet sektörünü kalkindirmak icin caba sarfediyor. Yatirimcisi olsun, girisimcisi olsun. Büyük sirketlerin hepsi birbiri ile dostane iliskiler icinde. Herkes birbirini kolluyor, patronlar birbirlerini cok iyi taniyorlar ve sayginin yanisira, birbirlerini bir arkadas olarak seviyorlar. Kirilma noktasi gerceklestikten ve yeni dönem basladiktan sonra, artik sadece paraya odaklanmis, iliskilere önem vermeyen yatirimcilar bu piyasaya girecek. Onun icin ben bu yeni döneme “Melekler ve Seytanlar” dönemi benzetmesini yapiyorum. Ayak seslerini duyuyorum, benden söylemesi… Cok sey degisecek.

Son olarak, bir ufak duyuru: Sevgili Anil Altas’in “eTicaret – Satista Tsunami etkisi” kitabi cikti. Kendisini kutluyor, sizlere tavsiye ediyorum.

22 Responses
  • Çağlar Erol
    Ekim 31, 2010

    Çok güzel bir yazı Sina, tebrikler. Sözettiğin 2011’deki çıkışları hepimiz heyecanla bekliyoruz…

  • Natali Yeşilbahar
    Ekim 31, 2010

    Merhaba, bilgilendirici yazınız için teşekkür ederim.PayPal’ın ülkemizde ofis açmasının önemli bir gelişme olduğunu düşünüyorum ve e-ticareti arttıracağına eminim.

  • Omer Oztaskin
    Ekim 31, 2010

    Bilginize sağlık, teşekkürler Sina Bey, bu güzel yazınız için.
    Bu öngördüğünüz kırılma noktasında biz de yerimizi almaya çalışıyoruz, 47 ortaklı şirketimiz, lansmanı yılbaşında başlayacak, beta yayında olan sosyal ağımız ile. Musait oldugunuz bir zaman ofisimizde ağırlamak ve değerli gorüşlerinizi paylaşmak isteriz.. Saygılar. http://www.mapplook.com

  • aykut karaalioglu
    Ekim 31, 2010

    eticaret’in ziyadesiyle artisi sosyal aglardan bunalan ve farkli platformlarda ihtiyaclarini gidermek isteyenlere degisik cozumleri de beraberinde getiricektir.
    http://marro.ws

  • Vadi Efe
    Ekim 31, 2010

    Heyecan verici gelismeler, bu tespitleri sizden duymak cok onemli.

  • Volkan İnanç
    Kasım 1, 2010

    Geleceği okuyan bir yazı. Bizlerle öngörülerinizi paylaştığınız için teşekkür ederiz.

  • Omer Guzey
    Kasım 1, 2010

    Yatırımcının da girişimcinin de ihtiyacı olan bu öngörüleriniz için teşekkür ederim. Bugüne kadar sıcak ve dostane olan ortamın hayranıydım. Özellikle yabancı yatırımcıların kirli oyunlarına maruz kalmak içten içe korkutuyor beni. Bir evrim tamamlanıyor ve asıl rekabet başlıyor. Unutmamak gerekir diye eklemek istiyorum; Ne olursa olsun anadolu insanıyız. Farkımız olacaktır.

  • Taci Yalçın
    Kasım 1, 2010

    Harika bir yazı olmuş Sina Bey. Tespitlerinizle girişimci ve yatırımcılara yön veriyorsunuz. Çok teşekkürler.

  • Cagan Caglar
    Kasım 1, 2010

    Çok iyi bir özet yazısı olmuş, insan içinde olunca çoğu zaman değişimi farkedemez, kesinlikle katılıyorum. 2011 senesindeki 100 milyon dolar üstü exitlerin neler olacağını düşünmemek, merak etmemekte imkansız bu arada 🙂

  • Ozan Vural
    Kasım 2, 2010

    Çok mantıklı tespitler, özellikle son paragraf, teşekkürler.

  • Aykut İçöz
    Mart 1, 2011

    Çok güzel bir yazı Sinan Bey, teşekkürler.
    Detay, ama önemli nokta olan Paypal’ı vurgulamak isterim. Önemli bir gelişme olmuştur.
    Yurtdışında yıllardır güvenle ve rahatlıkla kullanılan bir sistem ülkemize gelmiştir.
    Halen yerelde bilinirlik ve kullanılırlık eksiği olsa da bu durum değişecektir.
    Ödeme sistemlerindeki alternatiflerin artması e-ticaret hacmini artıracaktır.
    Güzel gelişmeleri hep birlikte yaşayacağız.

  • Burak Gündüz
    Temmuz 29, 2011

    Çok faydalı ve bilgilendirici bir içerik, elinize sağlık. Ödeme sistemlerinin gelişmesini heyecanla bekliyoruz

  • fatih
    Mart 2, 2012

    bravo, Sina!

  • Emir Uckan
    Haziran 12, 2012

    Şu bizim projeyi biri sahiplense, exit değil, hyper drive üreticem türkiyede

  • check this
    Kasım 12, 2012

    Awesome weblog layout! I am glad when I read a great article on the web. Thank you for sharing and I hope you will publish more great stuff when you feel ready.

  • Dating Games
    Ocak 21, 2013

    Sina Afra | Observations & Thoughts on eCommerce is a great blog post. I liked reading this. If you want, please visit my personal website.