Sign up with your email address to be the first to know about new products, VIP offers, blog features & more.

Google ve Türkiye Harikalar Diyarinda. YouTube yasagi bizi nereye götürüyor?

Erisim engellemesine karsiyim. Sansüre karsiyim. Türkiye’deki internet erisim engellerinin kalkmasini istiyorum. Ilk bunlari belirtmek istedim ki, yanlis anlasmalar olmasin.

Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 05/05/2008 tarihli ve 2008/402 no’lu kararı geregi,YouTube’a erisim engellenmistir. Buradaki ana düsünce Türkiye Cumhuriyeti yasalarina karsi gelen icerigin engellenmesi olmustur (özellike Mustafa Kemal Atatürk hakkinda YouTube’da yayinlanan videolar). Bu uygulama dünyanin tüm diger ülkelerinde vardir. Mesela Almanya ve Fransa’da Nazilerle ilgili bir yayin yapmak yasaktir. Onun icin bu ülkelerin YouTube’larinda bu icerik bulunmaz. Zaten Google’in resmi aciklamalarina baktiginizda, ülkelerin kanunlarina ne kadar önem verdikleri bariz bir sekilde aciklanir.

Türk makamlari 2008 ve öncesinde, YouTube’a Türkiye yasalarinin uygulanmasi ricasinda bulundugunda, YouTube Mustafa Kemal Atatürk hakkindaki kücük düsürücü ve onur kiran videolari kaldirmistir. Türkiye (Türkiye derken, Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesini kastediyorum) bu videolarin hepsinin YouTube’dan dünya capinda kaldirilmasinin dogru oldugu görüsünü savunmustur. Google ise ülke kurallarinin sadece o ülke ile sinirli kalmasi gerektigine inandigindan, Türkiye’nin YouTube’a erisimi Türk mahkemesi tarafindan engellenmistir. Google’in resmi blogunda bu konu ile yapilan aciklama söyledir:

For example, in Turkey, videos that insult the founder of modern Turkey, Mustafa Ataturk, are illegal. Two years ago, we were notified of such content on YouTube and blocked those videos in Turkey that violated local law. A Turkish court subsequently demanded that we block them globally, which we refused to do, arguing that Turkish law cannot apply outside Turkey. As a result YouTube has been blocked there.

YouTube yasaklamasi 2008den bugüne devam ederken, YouTube’in cesitli IP’ler kullanarak, DNS bazli yasagi deldiginden, mahkeme karari uygulanmis sayilmiyordu. O nedenle, Telekominikasyon Iletisim Baskanligi (TIB) mayis sonu erisim engelini DNS tabanli olarak degil, IP bazli olarak degistirdi ve bu karari cesitli servis saglayacilarla paylasti. YouTube’in kullandigi IP adresleri Google tarafindan ortak bir IP havuzundan yönetildigi icin, IP bazli yasak diger Google servislerini de etkiledi.

Dikkat ederseniz, Google tarafindan son derece kisa ve ciddi bir aciklamasi paylasildi: Google yasaklanmamisti. Yasak hala YouTube yasagiydi. Erisim engellenmesinin yöntemi degistiginden, Türkiye’de Google yasaklandi diye basliklar atildi, Friendfeed’e yanlis yorumlar yüklendi.

Bu sürec icinde haberleri dogru veren kaynaklarin basinda, webrazzi ve haberturk geliyor. Onlari izleyenler bilgi acisindan kazandi. Arda Kutsal ve Selin Kunt’u kutlarim.

Gelelim genel olarak internette sansür erisim engellemesi konusuna. Bu konuyu izlemek icin Open Net Initiave‘i öneriyorum. Toplam 40 ülke internete ciddi erisim engelleri getirmis. Cin tabii ki bu ülkelerin basini cekiyor. Türkiye ise su an icin bu web listesinde yok (ama ONI’nin baska yayinlarinda artik Türkiye’nin ismi geciyor ve buradaki endiseler dile getiriliyor, örnek olarak ONI’nin kurucusu John Palfrey’in bir yazisi). Türkiye’deki erisim engellemeleri Türk hükümeti tarafindan degil, mahkemeler tarafindan getirilmis: site bazindaki erisim engelleri. Burada iki etken var. Birincisi, genelde mahkemelerimizin online deneyiminin ve bilgisinin sinirli olmasi. Ikincisi ise online dünya ile ilgili yasanin daha son olgunluguna erismis olmamasi. Türkiye tarafinin Türk yasalarinin tüm dünyada (“YouTube dünyasinda”) uygulanmasi istegi cok makul bir istek degil. Nazilerle ilgili konularda bunu Almanlarda istiyor ama hicbir Alman mahkemesi YouTube’a erisim yasagi getiremiyor. Diger tarafta Google’in kurnazligi. DNS bazli yasagi acmak icin degisken IP’lerin kullanimda olmasi. Dogal olarak etki ve tepki olusuyor ve iki tarafinda karsisina yeni virajlar cikiyor.

Genelde ülkemizde heyacan bazli reaksiyonlar ön planda oldugu icin, iki gün Google yasagi konusuldu ve yazildi. Bu kadar cok konusulucagina, sivil toplum örgütleri demokratik eylemlerde bulunabilselerdi, cok daha iyi olurdu. Internet dünyasinin ic organizasyonunun olmamasindan da kaynaklanan bir sorun. Su anki sivil toplum örgütleri yetersiz kaliyor. Uzun zamandir hep söyledigim ve yazdigim birsey var. Eger bu gibi sorunlara tepki göstermek istiyorsak, TOBB bünyesinde örgütlenmemiz lazim. Mesela bir “eTicaret Odasi” (herkese acik olan, yani sadece B2C saticilar degil, eTicaret ile ilgili herkese, ajanslar, arkadaslik siteleri vs.) kurulsa, devlet ile iletisimimiz cok daha kuvvetli olacaktir.

Umarim YouTube ve diger erisim yasaklari en yakin zamanda kalkar.

3 Responses
  • Osman Gamli
    Haziran 6, 2010

    internet ile ilgili kac sivil toplum orgutu var ki? sivil toplum orgutlerinin hangi demokratik eylemi, hangi problemi cozdu simdiye kadar?

  • Gökhan Çeliker
    Haziran 6, 2010

    Youtube’un Atatürk’e hakaret eden videoları sadece Türkiye’ye engellemesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Değil Atatürk, herhangi birine hakaret eden videoların Youtube’da barındırılmaya devam edilmesi ifade özgürlüğünün savunuculuğu mudur?

  • Sina Afra
    Haziran 7, 2010

    @Gökhan, nefret barindiran her türlü icerige karsiyim.